40,2607$% 0.13
46,7252€% 0.08
53,9495£% 0.21
4.320,96%0,56
3.334,69%0,33
10.219,40%-0,06
Türkiye’de seçim tartışmaları yeniden hız kazanırken, milyonlarca çalışan ve emeklinin yıllardır çözüm beklediği sosyal güvenlik dosyaları da tekrar gündeme geldi. Kademeli emeklilik, emekli aylıklarında intibak ve Bağ-Kur prim gününün düşürülmesi öne çıkan üç kritik başlık oldu. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un değerlendirmelerine göre seçim atmosferi güçlendikçe bu beklentilerin siyasetin gündeminde daha fazla yer alması bekleniyor.
EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar için yaş şartı kaldırılmıştı. Ancak 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigorta girişi bulunan milyonlarca çalışan farklı emeklilik şartlarına tabi olmaya devam ediyor.Özellikle 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasında yalnızca bir günlük fark bulunmasına rağmen emeklilik şartlarında ortaya çıkan büyük değişim, kademeli emeklilik talebinin temelini oluşturuyor.Kademeli emeklilik bekleyenlerin talebi, EYT’deki gibi yaş şartının herkes için tamamen kaldırılması değil. Beklenti, sigorta başlangıç tarihine göre daha yumuşak ve aşamalı bir emeklilik sistemi oluşturulması yönünde.Özgür Erdursun’un seçim öncesi sosyal güvenlik gündemine ilişkin değerlendirmesinde de kademeli emeklilik, çözüm bekleyen temel başlıklardan biri olarak gösterildi. Erdursun’a göre seçim yaklaştıkça bu talebin daha geniş biçimde gündeme gelmesi bekleniyor.
Sosyal güvenlikteki ikinci büyük beklenti ise emekli aylıklarıyla ilgili.Tartışmanın merkezinde yalnızca en düşük emekli maaşının artırılması bulunmuyor. Uzun yıllar çalışan ve yüksek prim ödeyen bazı vatandaşların, ödedikleri prim ile aldıkları emekli aylığı arasında yeterli fark bulunmadığı yönündeki eleştiriler de uzun süredir devam ediyor.Bu nedenle emekli aylığı hesaplama sisteminin yeniden ele alınması ve farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki aylık farklarını azaltacak bir intibak düzenlemesi yapılması talepler arasında yer alıyor.Beklenti, yapılacak olası bir düzenlemenin yalnızca taban aylıkları yükseltmekle sınırlı kalmaması; prim ödeme süresi ve kazanç düzeyinin emekli maaşlarına daha güçlü biçimde yansımasını sağlaması yönünde.Özgür Erdursun’un değerlendirmesinde de düşük emekli aylıkları ve farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki farklar nedeniyle intibak düzenlemesi, seçim öncesinde yeniden ele alınabilecek başlıklardan biri olarak sıralandı.
Seçim sürecinde yeniden gündeme gelmesi beklenen bir diğer önemli konu ise Bağ-Kur’luların prim günü.Uzun süredir küçük esnafın en önemli taleplerinden biri olan düzenlemede, 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi bekleniyor. Böyle bir değişikliğin hayata geçirilmesi halinde Bağ-Kur’lular açısından 1800 günlük, yani yaklaşık 5 yıllık prim avantajı ortaya çıkabilecek.Ancak burada en önemli konu, olası düzenlemenin kapsamı olacak.Düzenlemenin tüm Bağ-Kur’luları mı kapsayacağı, yoksa yalnızca belirli şartları taşıyan küçük esnaf için mi uygulanacağı henüz net değil. Ayrıca hangi sigorta başlangıç tarihinin esas alınacağı gibi ayrıntılar da ancak resmi bir düzenleme hazırlanması halinde ortaya çıkacak.Özgür Erdursun, Bağ-Kur dosyasının yalnızca 7200 günle sınırlı olmadığını, geçmişte işyeri açtığı, vergi mükellefi olduğu veya şirket ortağı bulunduğu halde Bağ-Kur tescili zamanında yapılmayan vatandaşların sorunlarının da çözüm beklediğini belirtiyor.
Bağ-Kur’da bir diğer önemli sorun, geçmişte ticari faaliyeti bulunduğu halde sigorta tescili yapılmamış vatandaşların durumu.Bu kişilerin bir bölümünün geçmiş yıllara ait vergi, ticaret sicili, esnaf odası veya şirket ortaklığı kayıtları bulunmasına rağmen, Bağ-Kur tescili zamanında yapılmadığı için söz konusu süreleri bugün hizmetten saydırmaları mümkün olmuyor.Tescil mağdurlarının talebi, geçmiş dönemlerdeki resmi kayıtlarının dikkate alınması ve ödenmemiş primleri gecikme bedelleriyle ödeme imkânı sağlanarak bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesi.Bu nedenle seçim öncesi Bağ-Kur’a yönelik kapsamlı bir düzenleme hazırlanması halinde, 7200 gün ve tescil mağduriyeti başlıklarının birlikte değerlendirilmesi bekleniyor.
Sosyal güvenlik gündeminin yalnızca kademeli emeklilik, intibak ve Bağ-Kur düzenlemesiyle sınırlı kalması beklenmiyor.Staj ve çıraklık döneminde sigorta girişi yapılan ancak bu başlangıçların emeklilikte ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilmemesi nedeniyle yaşanan sorun da yeniden gündeme geliyor.Bu kesimin beklentisi, staj ve çıraklık başlangıçlarının emeklilik hesabında ilk sigorta başlangıcı olarak değerlendirilmesi.Bunun yanı sıra birinci dereceye gelen memurlar için 3600 ek gösterge, memurların askerlik borçlanmasıyla ilgili talepleri ve diğer sosyal güvenlik başlıklarının da seçim süreci yaklaştıkça daha yoğun tartışılması bekleniyor.
Şu aşamada kademeli emekliliğe ilişkin TBMM’den geçmiş, yürürlüğe girmiş veya hükümet tarafından takvimi açıklanmış yeni bir yasa bulunmuyor.Ancak kademeli emeklilik, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalılar arasındaki emeklilik şartı farkı nedeniyle uzun süredir gündemde olan ve geniş bir kesim tarafından dile getirilen taleplerden biri.Uzman değerlendirmelerine göre seçim tartışmaları güçlendikçe, yıllardır bekleyen sosyal güvenlik dosyalarının yeniden siyasetin önemli gündem maddeleri arasına girmesi bekleniyor. Bu nedenle kademeli emeklilik konusunda beklenti sürerken, somut bir düzenleme için resmi açıklamalar ve Meclis sürecinin takip edilmesi gerekiyor.
YÜZDEYÜZHABER | Bilmeniz Gerekenler ⭐
✔ Kademeli emeklilik, seçim öncesi yeniden gündeme gelen en önemli sosyal güvenlik taleplerinden biri.
✔ Beklenti, 9 Eylül 1999 sonrası sigortalılar için sigorta başlangıcına göre aşamalı bir emeklilik sistemi oluşturulması.
✔ Emekli aylıklarında yüksek prim ödeyenlerin durumunu iyileştirecek bir intibak düzenlemesi talep ediliyor.
✔ Bağ-Kur’da 9 bin günün 7 bin 200 güne düşürülmesi beklentiler arasında bulunuyor.
✔ Bağ-Kur tescil mağdurlarının geçmişteki çalışma sürelerinin hizmetten sayılması da çözüm bekleyen dosyalardan biri.
✔ Staj ve çıraklık başlangıçları, 3600 ek gösterge ve diğer sosyal güvenlik talepleri de gündemde.
✔ Şu ana kadar kademeli emekliliğe ilişkin yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.
YÜZDEYÜZHABER Editörü Not Düşüyor ⭐
Seçim dönemleri, Türkiye’de uzun süredir bekleyen sosyal güvenlik taleplerinin yeniden siyasi gündemin üst sıralarına çıktığı dönemler oluyor. Ancak beklenti ile kesinleşmiş düzenlemeyi birbirinden ayırmak gerekiyor. Kademeli emeklilik, intibak ve Bağ-Kur’da 7200 gün gibi başlıklar milyonlarca kişiyi ilgilendiren güçlü talepler olsa da bugün itibarıyla bunların tamamını kapsayan ve yürürlüğe girmiş yeni bir yasa bulunmuyor. Bu nedenle gözler, önümüzdeki dönemde hükümetten, ilgili bakanlıklardan ve TBMM’den gelecek somut adımlarda olacak.
Hayır. Kademeli emeklilikle ilgili yeni ve yürürlüğe girmiş bir düzenleme bulunmuyor. Ancak konu, seçim süreci yaklaşırken yeniden gündeme gelen önemli sosyal güvenlik talepleri arasında yer alıyor.
Tartışmalar özellikle EYT kapsamı dışında kalan ve 9 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar üzerinde yoğunlaşıyor. Beklenti, sigorta başlangıç tarihine göre daha kademeli bir emeklilik sistemi oluşturulması yönünde.
Hayır. Bağ-Kur’da 9 bin gün şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi uzun süredir gündemde olan bir beklenti. Düzenlemenin kapsamı ve yürürlüğe girip girmeyeceği konusunda henüz kesinleşmiş yeni bir yasa bulunmuyor.
İntibak düzenlemesi sosyal güvenlik alanında dile getirilen önemli taleplerden biri. Ancak emekli maaşlarına yönelik yeni bir intibak yasası şu anda kesinleşmiş değil.
Bu konuda da düzenleme beklentisi bulunuyor. Staj ve çıraklık başlangıçlarının emeklilikte ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilmesi talep ediliyor ancak henüz yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.
Kaynaklar: Dünya Gazetesi — Özgür Erdursun’un sosyal güvenlik değerlendirmesi
Elif Demiral, YÜZDEYÜZHABER Ekonomi Politik Servisi’nde ekonomi yönetimi, kamu politikaları, makroekonomik gelişmeler, Merkez Bankası kararları, enflasyon, vergi düzenlemeleri ve çalışma hayatına ilişkin gelişmeler üzerine analiz ve haber dosyaları hazırlamaktadır.
Hazırladığı içeriklerde resmi kurum açıklamaları, mevzuat değişiklikleri, akademik raporlar ve uzman görüşleri esas alınarak okuyuculara sade, anlaşılır ve veri odaklı bilgiler sunulmaktadır. Tüm içerikler YÜZDEYÜZHABER yayın ilkeleri doğrultusunda hazırlanır.
Uzmanlık Alanları
Elif Demiral’ın hazırladığı diğer analiz ve haberleri görmek için Ekonomi Politik kategorisini ziyaret edebilirsiniz.
Terörsüz Türkiye Yasası Çıktı! İşte 5 Aşamalı Yeni Dönemin Şartları
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.